Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego jest wymagana dla obiektu albo jego części stanowiącej odrębną strefę pożarową, jeżeli obiekt służy użyteczności publicznej, zamieszkaniu zbiorowemu, produkcji, magazynowaniu lub działalności inwentarskiej. Wyłączenie może dotyczyć mniejszych obiektów, ale tylko przy braku strefy zagrożenia wybuchem i spełnieniu właściwego progu kubatury albo powierzchni.
Kiedy trzeba mieć instrukcję bezpieczeństwa pożarowego?
Obowiązek instrukcji bezpieczeństwa pożarowego dotyczy właścicieli, zarządców lub użytkowników obiektów albo ich części stanowiących odrębne strefy pożarowe. Chodzi o obiekty przeznaczone do wykonywania funkcji użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych, magazynowych oraz inwentarskich.
Decydujące są więc jednocześnie: funkcja obiektu oraz jego podział pożarowy. Sama nazwa działalności, liczba pomieszczeń czy deklarowana powierzchnia lokalu nie wystarczają do rozstrzygnięcia, kiedy instrukcja ppoż jest wymagana. Trzeba ustalić, czy oceniany obiekt lub jego część stanowi odrębną strefę pożarową, a następnie sprawdzić, czy działa jedno z wyłączeń wskazanych w § 6 ust. 8.
Podstawą jest Rozporządzenie MSWiA z 7 czerwca 2010 r., tekst jednolity z 2023 r., w szczególności § 6. To ten przepis wskazuje zarówno podmioty zobowiązane do zapewnienia i wdrożenia IBP, jak i sytuacje, w których instrukcja nie jest wymagana.
Kiedy instrukcja ppoż. nie jest wymagana?
Wyłączenie z obowiązku działa tylko wtedy, gdy nie występuje strefa zagrożenia wybuchem oraz zostaje spełniony właściwy próg kubatury albo powierzchni. Brak jednego z tych warunków oznacza, że nie można oprzeć zwolnienia wyłącznie na niewielkim rozmiarze obiektu.
| Przypadek | Warunek ustawowy | Wniosek dotyczący IBP | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Użyteczność publiczna, zamieszkanie zbiorowe, produkcja, magazynowanie lub działalność inwentarska | Obiekt lub część stanowi odrębną strefę pożarową | IBP wymagana co do zasady | § 6 ust. 1 |
| Budynek lub część budynku stanowiąca odrębną strefę pożarową | Brak strefy zagrożenia wybuchem oraz kubatura brutto nie przekracza 1 000 m³ | IBP niewymagana | § 6 ust. 8 pkt 1 |
| Budynek inwentarski | Brak strefy zagrożenia wybuchem oraz kubatura brutto nie przekracza 1 500 m³ | IBP niewymagana | § 6 ust. 8 pkt 2 |
| Obiekt inny niż budynek, np. określone obiekty terenowe | Brak strefy zagrożenia wybuchem oraz powierzchnia strefy pożarowej nie przekracza 1 000 m² | IBP niewymagana | § 6 ust. 8 pkt 3 |
| Każdy obiekt objęty obowiązkiem IBP | Zmiana sposobu użytkowania lub procesu technologicznego wpływająca na ochronę przeciwpożarową | Instrukcję trzeba zaktualizować niezależnie od upływu 2 lat | § 6 ust. 7 |
Progi dotyczą kubatury brutto budynku lub jego części stanowiącej odrębną strefę pożarową oraz powierzchni strefy pożarowej obiektu innego niż budynek. Wyłączenie z § 6 ust. 8 wymaga łącznie braku strefy zagrożenia wybuchem i spełnienia właściwego progu.
Czy mały lokal usługowy potrzebuje instrukcji ppoż.?
Sama mała powierzchnia lokalu nie przesądza o zwolnieniu. Przy ocenie trzeba uwzględnić funkcję lokalu, jego kubaturę brutto, status strefy pożarowej oraz to, czy występuje strefa zagrożenia wybuchem. Przepis nie posługuje się jako podstawowym kryterium samym metrażem lokalu.
Jeżeli lokal lub obiekt mieści się w kategorii wskazanej w § 6 ust. 1, wyłączenie może mieć zastosowanie przy kubaturze brutto do 1 000 m³, ale wyłącznie wtedy, gdy nie występuje strefa zagrożenia wybuchem. Dla obiektu innego niż budynek znaczenie ma natomiast powierzchnia strefy pożarowej do 1 000 m².
Odpowiedź na pytanie, kiedy instrukcja ppoż jest wymagana w małym lokalu, wymaga zatem identyfikacji konkretnego obiektu, a nie tylko odczytania powierzchni użytkowej z umowy najmu. Dodatkowo budynek inwentarski ma odrębny próg: kubatura brutto nie może przekraczać 1 500 m³.
Czy wspólnota mieszkaniowa musi mieć instrukcję ppoż.?
Sam fakt istnienia wspólnoty mieszkaniowej nie przesądza o obowiązku posiadania IBP. Trzeba ocenić konkretny budynek oraz jego części, ponieważ § 6 ust. 1 wymienia zamieszkanie zbiorowe, a nie każde mieszkanie ani każdy budynek mieszkalny.
W praktyce należy ustalić, czy dana część obiektu stanowi odrębną strefę pożarową i jaką funkcję rzeczywiście pełni. Jeżeli chodzi o obiekt objęty kategorią z § 6 ust. 1, trzeba następnie sprawdzić wyłączenia z § 6 ust. 8: brak strefy zagrożenia wybuchem oraz właściwy próg, na przykład kubaturę brutto do 1 000 m³ dla budynku lub jego części albo do 1 500 m³ dla budynku inwentarskiego.
Wspólnota nie powinna więc rozstrzygać obowiązku wyłącznie na podstawie tego, że zarządza budynkiem mieszkalnym. Znaczenie ma kwalifikacja konkretnego obiektu lub strefy pożarowej oraz warunki opisane w rozporządzeniu z 2023 r..
Jak często aktualizować IBP?
Instrukcję bezpieczeństwa pożarowego trzeba aktualizować co najmniej raz na 2 lata. Ten termin wyznacza minimalną częstotliwość przeglądu dokumentu, nawet jeśli w obiekcie nie zaszły widoczne zmiany.
Aktualizacja jest potrzebna także wcześniej, po zmianie sposobu użytkowania obiektu albo procesu technologicznego, jeżeli zmiana wpływa na warunki ochrony przeciwpożarowej. Nie trzeba więc czekać na upływ 2 lat, gdy na przykład zmienia się funkcja części obiektu lub technologia powodująca inną ocenę zabezpieczeń.
Zakres IBP obejmuje między innymi warunki ochrony przeciwpożarowej, wyposażenie w urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice, zasady postępowania na wypadek pożaru, zabezpieczenie prac pożarowo niebezpiecznych, organizację ewakuacji oraz sposoby zapoznania użytkowników z przepisami i instrukcją. Dokument powinien znajdować się w miejscach dostępnych dla ekip ratowniczych, zgodnie z § 6 ust. 9.
Najczęstsze pytania
Kiedy trzeba mieć instrukcję bezpieczeństwa pożarowego?
Gdy obiekt albo jego część stanowiąca odrębną strefę pożarową służy funkcji użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnej, magazynowej lub inwentarskiej. Trzeba także sprawdzić, czy nie zachodzi wyłączenie z § 6 ust. 8.
Czy mały lokal usługowy potrzebuje instrukcji ppoż.?
Nie da się odpowiedzieć wyłącznie na podstawie metrażu lokalu. Należy ustalić jego funkcję, kubaturę brutto, status strefy pożarowej i występowanie strefy zagrożenia wybuchem; dla obiektu objętego § 6 ust. 1 wyłączenie może mieć zastosowanie przy kubaturze brutto do 1 000 m³, pod warunkiem braku strefy zagrożenia wybuchem.
Czy wspólnota mieszkaniowa musi mieć instrukcję ppoż.?
Sam fakt istnienia wspólnoty nie przesądza o obowiązku. Przepis wymienia zamieszkanie zbiorowe, a nie każde mieszkanie lub każdy budynek mieszkalny; zastosowanie mogą mieć również progi z § 6 ust. 8.
Czy instrukcję można przygotować raz i nie zmieniać?
Nie. Instrukcja podlega aktualizacji co najmniej raz na 2 lata, a także po zmianach sposobu użytkowania obiektu lub procesu technologicznego wpływających na warunki ochrony przeciwpożarowej.
Źródła
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej oceny konkretnego obiektu przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje z zakresu ochrony przeciwpożarowej; przy obiektach objętych przepisami szczególnymi należy sprawdzić aktualny tekst aktu prawnego.
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. — tekst jednolity — ELI — Rządowe Centrum Legislacji, 2023, Dz. U. z 2023 r. poz. 822, § 6
- FAQ — prewencja pożarowa — Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej, 2026, objaśnienia dotyczące indywidualnego charakteru IBP
