Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego powinna opisywać konkretny obiekt, jego zagrożenia, zabezpieczenia, zasady ewakuacji oraz działania w razie pożaru. Zakres obowiązkowych informacji wynika przede wszystkim z § 6 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. Dokument aktualizuje się co najmniej raz na 2 lata.
Co zawiera instrukcja bezpieczeństwa pożarowego?
Odpowiedź na pytanie, co zawiera instrukcja bezpieczeństwa pożarowego, wynika z ośmiu grup informacji wskazanych w § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. Dokument ma opisywać rzeczywiste warunki ochrony przeciwpożarowej, a nie przedstawiać ogólnych zasad oderwanych od budynku.
Zawartość instrukcji ppoż obejmuje między innymi charakterystykę obiektu, procesy technologiczne, magazynowanie, zagrożenia pożarowe i wybuchowe, zastosowane urządzenia, zasady alarmowania, ewakuację oraz obowiązki osób korzystających z budynku. Integralną częścią są także plany graficzne i dane osoby albo podmiotu, który opracował dokument.
Instrukcja nie jest tym samym co krótka instrukcja postępowania przy pożarze wywieszona na ścianie. Powinna określać rozwiązania przyjęte w konkretnym miejscu: liczbę i rozmieszczenie gaśnic, przebieg dróg ewakuacyjnych, lokalizację hydrantów czy sposób zabezpieczenia prac pożarowo niebezpiecznych.
Obowiązkowe części IBP według § 6 ust. 1
Najważniejsze elementy IBP można podzielić na osiem grup. Pierwsza to warunki ochrony przeciwpożarowej, czyli przeznaczenie i sposób użytkowania obiektu, procesy technologiczne, magazynowanie, warunki techniczne oraz rozpoznane zagrożenia pożarowe i wybuchowe.
Druga grupa dotyczy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic. Instrukcja powinna wskazywać ich rodzaj, liczbę, rozmieszczenie, zasady obsługi oraz sposób wykonywania przeglądów technicznych i czynności konserwacyjnych. Trzecia opisuje postępowanie w razie pożaru lub innego zagrożenia: alarmowanie, powiadomienie służb, użycie podręcznego sprzętu gaśniczego i działania do przyjazdu straży pożarnej.
Czwarta część obejmuje prace pożarowo niebezpieczne. Należy opisać wymagane uzgodnienia, przygotowanie miejsca pracy, zabezpieczenie robót, kontrolę po ich zakończeniu oraz osoby odpowiedzialne. Piąta dotyczy ewakuacji ludzi: jej warunków i organizacji, kierunków oraz wyjść ewakuacyjnych, obowiązków osób funkcyjnych i praktycznego sprawdzania organizacji ewakuacji.
Szósta grupa określa zadania użytkowników, pracowników oraz osób odpowiedzialnych za ochronę przeciwpożarową i nadzór nad zabezpieczeniami. Siódma to plany obiektu i terenu. Ósma zawiera imię i nazwisko albo nazwę podmiotu opracowującego instrukcję oraz zakres odpowiedzialności za jej przygotowanie.
| Element instrukcji | Jakie dane lub informacje powinny się znaleźć | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Warunki ochrony przeciwpożarowej | Przeznaczenie i sposób użytkowania obiektu, procesy technologiczne, magazynowanie, warunki techniczne oraz występujące zagrożenia pożarowe i wybuchowe. | § 6 ust. 1 pkt 1 |
| Urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice | Rodzaj, liczba, rozmieszczenie, zasady obsługi oraz sposób przeprowadzania przeglądów technicznych i czynności konserwacyjnych. | § 6 ust. 1 pkt 2 |
| Postępowanie w razie pożaru lub innego zagrożenia | Alarmowanie, powiadomienie służb, użycie podręcznego sprzętu gaśniczego, działania do czasu przyjazdu straży pożarnej oraz zasady współpracy z kierującym działaniem ratowniczym. | § 6 ust. 1 pkt 3 |
| Prace pożarowo niebezpieczne | Zasady zabezpieczenia prac, wymagane uzgodnienia, przygotowanie miejsca pracy, kontrola po zakończeniu robót i wskazanie osób odpowiedzialnych. | § 6 ust. 1 pkt 4 |
| Ewakuacja ludzi | Warunki i organizacja ewakuacji, kierunki oraz wyjścia ewakuacyjne, obowiązki osób funkcyjnych i praktyczne sposoby sprawdzania organizacji ewakuacji. | § 6 ust. 1 pkt 5 |
| Zadania i obowiązki użytkowników | Obowiązki osób stale przebywających w obiekcie, pracowników, osób odpowiedzialnych za ochronę przeciwpożarową i nadzór nad zabezpieczeniami. | § 6 ust. 1 pkt 6 |
| Plany graficzne obiektu i terenu | Rzuty i plan sytuacyjny z oznaczeniem między innymi powierzchni, wysokości, liczby kondygnacji, stref pożarowych, dróg ewakuacyjnych, urządzeń przeciwpożarowych, gaśnic, hydrantów i dróg pożarowych. | § 6 ust. 1 pkt 7 oraz § 6 ust. 2 |
| Dane autora lub podmiotu opracowującego | Imię i nazwisko albo nazwa podmiotu opracowującego instrukcję oraz zakres jego odpowiedzialności za przygotowanie dokumentu. | § 6 ust. 1 pkt 8 |
| Częstotliwość aktualizacji | Minimum 1 aktualizacja na 2 lata; dodatkowo po zmianach wpływających na ochronę przeciwpożarową. | § 6 ust. 3 |
Wartości liczbowe oznaczają minimum wynikające z przepisu: aktualizacja co najmniej raz na 2 lata. Powierzchnię, wysokość, liczbę kondygnacji, liczbę osób, gęstość obciążenia ogniowego i liczbę urządzeń ustala się dla konkretnego obiektu.
Jakie dane techniczne budynku trzeba opisać?
IBP powinna zawierać dane pozwalające ocenić warunki ochrony przeciwpożarowej w konkretnym budynku. Należą do nich powierzchnia, wysokość, liczba kondygnacji oraz odległości od obiektów sąsiednich. Opis powinien uwzględniać także sposób użytkowania pomieszczeń i występujące procesy technologiczne.
Ważne są kategorie zagrożenia ludzi, przewidywana liczba osób, strefy pożarowe oraz gęstość obciążenia ogniowego. Jeżeli w obiekcie występują materiały lub procesy stwarzające zagrożenie wybuchem, instrukcja powinna to wskazywać wraz z rozwiązaniami przyjętymi dla ochrony przeciwpożarowej.
Nie należy wpisywać danych szacunkowych tylko dlatego, że występują w gotowym formularzu. Liczba osób, urządzeń, kondygnacji czy hydrantów musi odpowiadać stanowi faktycznemu. Zmiana sposobu użytkowania obiektu albo procesu technologicznego, która wpływa na ochronę przeciwpożarową, wymaga aktualizacji IBP niezależnie od terminu 2 lat.
Czy instrukcja ppoż musi zawierać plany budynku?
Tak. Plany graficzne są jednym z elementów wymienionych w § 6 ust. 1 pkt 7 oraz § 6 ust. 2. Powinny przedstawiać obiekt, jego usytuowanie i teren przyległy w sposób umożliwiający szybkie rozpoznanie dróg ewakuacji, zabezpieczeń oraz dojazdu dla służb ratowniczych.
Na rzutach i planie sytuacyjnym należy oznaczyć między innymi powierzchnię, wysokość, liczbę kondygnacji, strefy pożarowe, kategorie zagrożenia ludzi i liczbę osób. Plan obiektu ppoż powinien również wskazywać kierunki oraz wyjścia ewakuacyjne, urządzenia przeciwpożarowe, gaśnice, hydranty zewnętrzne, drogi pożarowe i wjazdy na teren ogrodzony.
Oznaczenia na planie muszą odpowiadać opisowi w instrukcji. Jeżeli po remoncie zmieni się układ pomieszczeń, przebieg drogi ewakuacyjnej albo lokalizacja urządzeń, nie wystarczy dopisać informacji w części tekstowej. Trzeba sprawdzić i zaktualizować również właściwe rzuty oraz plan sytuacyjny.
Kto podpisuje instrukcję bezpieczeństwa pożarowego?
Przepisy wymagają podania danych osoby lub podmiotu opracowującego instrukcję oraz zakresu jego odpowiedzialności, co wynika z § 6 ust. 1 pkt 8. Nie ustanawiają jednak jednego uniwersalnego formularza podpisu. Dokument powinien zostać przyjęty i zapewniony przez właściciela, zarządcę albo użytkownika obiektu.
Za zapewnienie ochrony przeciwpożarowej odpowiada właściciel, zarządca lub użytkownik w zakresie określonym przepisami i umową. Opracowanie dokumentu powinno uwzględniać faktyczny stan budynku, zastosowane instalacje, zabezpieczenia i organizację pracy, dlatego osoba przygotowująca IBP musi mieć odpowiednie kompetencje do wykonania takiego zadania.
W określonych obiektach, w szczególności objętych obowiązkiem stosowania systemu sygnalizacji pożarowej, właściciel, zarządca lub użytkownik przekazuje komendantowi powiatowemu albo miejskiemu PSP warunki ochrony przeciwpożarowej oraz plany obiektu i terenu przyległego.
Dlaczego gotowy wzór IBP nie wystarcza?
Gotowy wzór może uporządkować osiem wymaganych grup informacji, ale nie zastąpi analizy budynku. Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego dotyczy konkretnego obiektu i nie zastępuje oględzin, oceny rzeczoznawcy ani sprawdzenia zgodności z aktualnymi przepisami; przy obiektach lub instalacjach objętych wymaganiami technicznymi prace powinny wykonywać osoby z odpowiednimi kwalifikacjami.
Uniwersalny formularz nie zna powierzchni, wysokości, liczby kondygnacji, liczby osób, gęstości obciążenia ogniowego ani rzeczywistego rozmieszczenia zabezpieczeń. Nie ustali także, czy w danym miejscu występuje zagrożenie wybuchem, jakie prace pożarowo niebezpieczne są prowadzone i kto faktycznie wykonuje zadania podczas ewakuacji.
Dlatego dokument przygotowany bez sprawdzenia obiektu może zawierać nieaktualne trasy ewakuacyjne, błędne liczby urządzeń lub niezgodne oznaczenia na planach. Przed opracowaniem lub zmianą dokumentu trzeba ustalić, kiedy wymagana jest instrukcja bezpieczeństwa pożarowego, a następnie dopasować jej treść do użytkowania i zabezpieczeń konkretnego obiektu. Aktualizację wykonuje się co najmniej raz na 2 lata oraz po zmianach wpływających na warunki ochrony przeciwpożarowej.
Najczęstsze pytania
Co musi zawierać instrukcja bezpieczeństwa pożarowego?
Warunki ochrony przeciwpożarowej, wyposażenie w urządzenia i gaśnice, zasady postępowania w razie pożaru, zabezpieczenie prac pożarowo niebezpiecznych, organizację ewakuacji, obowiązki użytkowników, plany graficzne oraz dane osoby lub podmiotu opracowującego dokument. Podstawą tej listy jest § 6 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r.
Czy instrukcja ppoż musi zawierać plany budynku?
Tak. Częścią IBP są plany obiektu, jego usytuowania i terenu przyległego. Należy na nich wskazać między innymi kierunki ewakuacji, wyjścia, urządzenia przeciwpożarowe, gaśnice, hydranty, drogi pożarowe i wjazdy na teren ogrodzony.
Kto podpisuje instrukcję bezpieczeństwa pożarowego?
Przepisy wskazują obowiązek podania danych osoby lub podmiotu opracowującego instrukcję, ale nie ustanawiają jednego uniwersalnego formularza podpisu. Dokument powinien zostać przyjęty i zapewniony przez właściciela, zarządcę albo użytkownika obiektu, który odpowiada za realizację obowiązków ochrony przeciwpożarowej.
Źródła
- Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego – Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Bytowie — gov.pl / PSP, 2026, omówienie § 6 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r.
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. — ISAP, 2010, Dz. U. z 2010 r. Nr 109, poz. 719.
