Rodzaje gaśnic dobiera się do klasy pożaru, wyposażenia chronionego pomieszczenia, temperatury przechowywania oraz skutków użycia środka gaśniczego. Gaśnica proszkowa jest uniwersalna, lecz pozostawia pył; pianowa może obsługiwać klasę F; śniegowa CO₂ nie tworzy osadu; a wodna służy głównie do materiałów stałych i, w wersji AF, tłuszczów.
Jakie są rodzaje gaśnic?
Podstawowe rodzaje gaśnic to modele proszkowe, pianowe, śniegowe oraz wodne. Sama nazwa nie wystarcza jednak do bezpiecznego wyboru: o zakresie zastosowania decydują klasy pożarów, deklarowana skuteczność, temperatura pracy i oznaczenia na etykiecie konkretnego egzemplarza.
Klasy A, B, C i F odnoszą się odpowiednio do pożarów materiałów stałych, cieczy palnych, gazów oraz olejów i tłuszczów spożywczych. Oznaczenie skuteczności, takie jak 21A 183B, opisuje wynik badań pożarów testowych, a nie gwarancję ugaszenia każdego pożaru w rzeczywistych warunkach.
Seria norm PN-EN 3 obejmuje między innymi badania skuteczności gaśniczej, pożary testowe grup A i B, czas działania, zakres temperatur działania oraz badania dielektryczne gaśnic wodnych. Polska norma PN-EN 3-1:1998 została ustanowiona 28 grudnia 1998 roku, a wycofana 15 grudnia 2004 roku; zastąpiły ją kolejne wydania serii PN-EN 3.
| Typ gaśnicy | Klasy pożarów | Masa lub objętość środka | Zakres temperatur | Deklarowana skuteczność gaśnicza |
|---|---|---|---|---|
| Pianowa ABF | A, B, F | 6 l | +5°C do +60°C | 21A 233B 40F |
| Pianowa AB | A, B | 6 l | -5°C do +60°C | 21A 183B |
| Wodna AF | A, F | 6 l | +5°C do +60°C | 13A 25F |
| Śniegowa CO₂ | B; producent podaje także gaszenie pożarów typu C | 5 kg | -30°C do +60°C | 89B |
Klasy A, B, C i F oznaczają odpowiednio pożary materiałów stałych, cieczy palnych, gazów oraz olejów i tłuszczów spożywczych; parametry dotyczą konkretnych modeli i nie mogą być automatycznie przypisywane wszystkim gaśnicom danego rodzaju.
Gaśnica proszkowa — uniwersalność kosztem zabrudzeń
Gaśnica proszkowa jest wybierana tam, gdzie liczy się szeroki zakres zastosowania, ale trzeba uwzględnić skutki wyrzutu proszku. Środek gaśniczy pozostawia zanieczyszczenia, co może być szczególnie problematyczne przy wyposażeniu wrażliwym na pył, w tym elektronice.
Nie należy zakładać klas pożarów, skuteczności ani dopuszczalnego napięcia tylko dlatego, że urządzenie jest gaśnicą proszkową. Parametry należy odczytać z etykiety lub dokumentacji danego modelu, zgodnie z zasadą badań i oznaczeń stosowaną w serii PN-EN 3.
W praktyce ten typ sprawdza się jako rozwiązanie, gdy późniejsze sprzątanie i ryzyko zanieczyszczenia nie są ważniejsze niż szeroko rozumiana uniwersalność środka. Przy serwerach, aparaturze czy urządzeniach sterujących warto porównać go z gaśnicą śniegową CO₂, która nie pozostawia osadu.
Gaśnica pianowa — mniejsze zabrudzenia i możliwość klasy F
Gaśnica pianowa stanowi wybór dla miejsc, w których potrzebne jest gaszenie materiałów stałych lub cieczy palnych, ale niepożądane są zabrudzenia charakterystyczne dla proszku. Wersje pianowe różnią się jednak zakresem zastosowania, dlatego oznaczenie AB nie jest równoważne z ABF.
Przykładowy model GPN-6x AB ma 6 l środka, skuteczność 21A 183B oraz czas działania co najmniej 15 s. Model GPN-6x ABF/MP, również o pojemności 6 l, ma oznaczenie 21A 233B 40F i działa przez minimum 15 s. Klasa F ma tu znaczenie w strefach, gdzie występują oleje i tłuszcze spożywcze.
Dla GPN-6x ABF/MP producent podaje zakres temperatur od +5°C do +60°C oraz możliwość gaszenia urządzeń o napięciu do 1000 V. Tego dopuszczenia nie wolno przenosić na inne gaśnice pianowe, nawet gdy mają taką samą pojemność 6 l.
W orientacyjnym porównaniu masy model pianowy AB z 6 l środka ma około 9,3 kg masy całkowitej. Udział nominalnego środka wynosi więc około 64,5%, przy założeniu przybliżonego przeliczenia litrów na kilogramy wyłącznie na potrzeby zestawienia mas.
Gaśnica śniegowa — CO₂ do urządzeń wrażliwych na pył
Gaśnica śniegowa wykorzystuje dwutlenek węgla, czyli CO₂, i nie pozostawia osadu po użyciu. Jest dlatego rozważana przy urządzeniach oraz wyposażeniu, dla których pył z gaśnicy proszkowej byłby istotnym problemem.
Model GS-5x B/MP zawiera 5 kg CO₂, ma deklarowaną skuteczność 89B i czas działania minimum 9 s. Jego zakres stosowania wynosi od -30°C do +60°C, co odróżnia go od pianowych i wodnych modeli pracujących od +5°C.
Masa całkowita GS-5x B/MP wynosi około 14 kg. W orientacyjnym zestawieniu 5 kg środka stanowi około 35,7% tej masy, wyraźnie mniej niż około 64,5% w przypadku przywołanej gaśnicy pianowej AB o pojemności 6 l.
Producent deklaruje dla tego modelu możliwość gaszenia urządzeń do 1000 V oraz 245 000 V. Takie wartości dotyczą wyłącznie GS-5x B/MP i muszą być potwierdzone oznaczeniem konkretnej gaśnicy dostępnej na miejscu.
Gaśnica wodna — materiały stałe i tłuszcze w wersji AF
Gaśnica wodna jest przeznaczona przede wszystkim do pożarów materiałów stałych klasy A. Wersja AF rozszerza zastosowanie o klasę F, a więc pożary olejów i tłuszczów spożywczych. Nie każda gaśnica wodna ma jednak takie oznaczenie.
Model GWM-6x AF/MP zawiera 6 l wody demineralizowanej, ma minimalną skuteczność 13A 25F i działa przez co najmniej 9 s. Zakres temperatur wynosi od +5°C do +60°C, dlatego przy przechowywaniu poniżej +5°C należy wybrać model dopuszczony do takich warunków.
Masa całkowita tej gaśnicy wodnej to około 9,5 kg. Przy orientacyjnym przeliczeniu 6 l jako przybliżonych 6 kg udział środka w masie całkowitej wynosi około 63,2%.
W kuchni lub punkcie gastronomicznym klasa F jest kluczowym oznaczeniem, ale trzeba odczytać pełną etykietę konkretnego egzemplarza. Wodna gaśnica AF o skuteczności 13A 25F nie powinna być utożsamiana z każdym urządzeniem wodnym o pojemności 6 l.
Jak dobrać gaśnicę do miejsca?
Dobór zaczyna się od ustalenia, jakie paliwa mogą się zapalić w danej strefie. Dla materiałów stałych znaczenie ma klasa A, dla cieczy palnych B, dla gazów C, a dla olejów i tłuszczów spożywczych F. Następnie należy porównać deklarowaną skuteczność, przykładowo 21A 233B 40F w pianowym modelu GPN-6x ABF/MP albo 13A 25F w wodnym GWM-6x AF/MP.
- Temperatura przechowywania: śniegowy GS-5x B/MP pracuje od -30°C do +60°C, a wskazane modele pianowe ABF i wodne AF od +5°C do +60°C.
- Skutki użycia środka: proszek pozostawia zanieczyszczenia, natomiast CO₂ z gaśnicy śniegowej nie tworzy osadu.
- Urządzenia pod napięciem: trzeba sprawdzić wyraźne dopuszczenie na etykiecie; dla GPN-6x ABF/MP podano 1000 V, a dla GS-5x B/MP 1000 V oraz 245 000 V.
Gaśnicy wolno używać tylko przy małym, początkowym pożarze, bez narażania ludzi i z zapewnioną drogą ucieczki; gdy ogień się rozwija, występuje dym lub zagrożone są osoby, należy natychmiast ewakuować się i wezwać Państwową Straż Pożarną pod numerem 112 lub 998.
Najczęstsze pytania
Jakie są rodzaje gaśnic?
Najczęściej wyróżnia się gaśnice proszkowe, pianowe, śniegowe z CO₂ oraz wodne. O właściwościach konkretnego egzemplarza decydują oznaczenia, środek gaśniczy i deklarowana skuteczność, na przykład 89B dla modelu śniegowego GS-5x B/MP.
Czym różni się gaśnica proszkowa od pianowej?
Proszek zwykle daje szeroki zakres zastosowań, ale może zanieczyścić wrażliwą elektronikę. Piana zazwyczaj łatwiej się usuwa i w modelu GPN-6x ABF/MP może mieć klasę F oraz skuteczność 21A 233B 40F.
Jaką gaśnicą można gasić urządzenia elektryczne?
Wyłącznie modelem, którego etykieta lub karta producenta wyraźnie dopuszcza takie zastosowanie i podaje maksymalne napięcie. Producent deklaruje 1000 V dla pianowej GPN-6x ABF/MP, a dla śniegowej GS-5x B/MP także 245 000 V; wartości tych nie wolno przypisywać innym modelom.
Źródła
- Gaśnice przenośne: Rodzaje, czas działania, pożary testowe grupy A i B. PN-EN 3-1:1998 — Biblioteka Akademii Pożarniczej / Polski Komitet Normalizacyjny, 1998, PN-EN 3-1:1998
- Gaśnica pianowa 6 litrów GPN-6x ABF/MP — OGNIOCHRON S.A., 2026, GPN-6x ABF/MP
- Świadectwo dopuszczenia CNBOP-PIB dla GPN-6x AB — CNBOP-PIB / OGNIOCHRON S.A., 2026, 6011/2026
- Gaśnica śniegowa 5 kg GS-5x B/MP — OGNIOCHRON S.A., 2026, GS-5x B/MP
- Świadectwo dopuszczenia CNBOP-PIB dla GWM-6x AF/MP — CNBOP-PIB / OGNIOCHRON S.A., 2021, GWM-6x AF/MP
